Uyku Bozuklukları Tedavisi

Uyku Bozuklukları Tedavisi

Uyku bozuklukları, uykuya dalmada ve sürdürmede zorlanma şeklinde başlayarak; uykuda yürüme, kabuslar görme, uyku terörü vs. rahatsızlıklar gibi çok geniş bir yelpazeyi kapsar. Uyku, hayatımızın yaklaşık üçte birini kaplıyor ve uyku sırasında çevre ile iletişimimiz kesiliyor. Fakat bu durum günlük yaşamımızın bir süreliğine kesintiye uğraması veya boşa geçen bir zaman gibi algılanmamalıdır. Düzenli uykunun beden ve ruh sağlığı üzerinde önemi çok büyüktür.

Uyku Bozuklukları

Yapılan çok sayıda araştırma sonucunda, 18-64 yaş arası insanların ortalama gece uykusunun 7-9 saat arası olması ideal olarak kabul edilmektedir. Nadiren, 5 saatin altı ve 10 saatin üzeri uyku ile yetinen insanlar da vardır.

Uzun süreli normalden az uyku düzeni, ileri zamanlarda yaşam kalitesinin azalmasına, depresyon, anksiyete bozukluğu, kalp hastalıkları, obezite ve bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden oluyor. Bundan ziyade, uyku bozuklukları, trafik kazalarına ve mesleki kazalara da neden olmakla çok önemli bir halk sağlığı sorununa evirilmiştir.

Peki, Ne Zaman Yardım Aramalıyım?

Eğer uykunuz 4 haftadan daha uzun süredir bozuksa ve bu sizin günlük işlevlerinizi bozuyorsa, bu artık doktora başvurma sebebinizdir.

Uyku Hijyeni ve Uyku Bozuklukları

Uyku bozukluklarına çoğu zaman uyku hijyeni hakkında bilgi yetersizliği, ya da uyku hijyenine uyulmaması neden oluyor.
Uyku bozukluğuna bağlı herhangi bir tedavi yöntemi seçilse bile, uyku hijyeni her hastanın uygulaması gereken bir yöntemdir.

Uyku Hijyeni Tam Olarak Nedir?

Özetle; uykuyu olumlu etkileyebilecek yaşam stili ve çevresel faktörlerin birlikteliği uyku hijyenini oluşturur.

• Yatak odasının havası çok sıcak, ya da çok soğuk olmamalı, genellikle karanlık ve hafif serin olmalıdır.
• Her gün aynı saatte yatıp aynı saatte kalkmaya özen gösterilmelidir. (haftasonu ve tatil günlerinde bile bu saatler çok değiştirilmemelidir)
• Yatak odası, yalnız uyku ve cinsel ihtiyaçların giderilmesi için kullanılmalıdır. (dinlenmek veya çalışmak için yatak odanızı kullanmayın)
• Uykudan 2 saat önce çay, kahve türü içeceklerden, sigara ve alkolden uzak durulmalıdır.
• Uykudan en az 2 saat önce tablet, televizyon, bilgisayar, telefon gibi parlak ışık gelen cihazlardan uzak durulmalıdır.
• Gün içinde kısa sureli uykulardan kaçının, zor durumda kalıyorsanız 15:00'e kadar 30 dakikalık şekerlemelerle kısıtlayın.
• Uykudan önce hafif tempoda yürüyüş, az parlak ışıkta kitap okuma, ılık duş alınabilir.
• Uykunuz gelmediğinde, 20 dakikadan fazla yatakta zaman geçirmemeniz, az hareket gerektiren aktivitelerle uğraşmanız önerilmektedir.
•  Ve en önemlisi; saatinize bakmayın, saatinizi onu göremeyecek şekilde ayarlayın.

Bu Gün De Uyuyamazsam!

Aşağıda bahsedeceğim rahatsızlıktan şikayetçi olanların en çok düşündüğü ve dile getirdiği kelime... “Bu Gün De Uyuyamazsam !”

“Psikofizyolojik” veya “Akut Insomnia” uyku bozukluğu tanıları içinde en sık rastladıklarımızdandır. Adından da anlaşılacağı gibi  bu şikayetin temel özelliği danışan tarafından tanımlanabilen ya da hiç tanımlandıramadığı bir stresle tetiklenmesidir.

Şikayetler genelde birkaç günle birkaç hafta arasında sürer, stres faktörünün ortadan kalkması veya kişinin strese uyum sağlaması ile yakınmalar azalır ve kaybolur.

Psikofizyolojik” veya “Akut Insomnia” Temel özellikleri

•  Artmış uyarılmışlık
• Uykuyu engelleyen öğrenilmiş düşünceler

Bu kişiler genelde normal hayatlarında da anksiyeteli ve gergin bireylerdir.
Bu süreçte çoğu zaman uykusuzluğuna ve bunun yaşamını nasıl etkilediğine odaklanır. Uykusuzluk, uyuyamama ile bağlı yoğun endişeler, stres faktöründen daha da fazla yakınmaların artmasına neden olmaktadır. Ve maalesef, kısır döngü ile uykuya bağlı şikayetler de giderek artmaktadır.

Uyku Bozuklukları Tedavisi

• Mutlaka altta yatan nedenlerin araştırılması ve ortadan kaldırılması.
• Uyku ve uykuya geçiş konusunda kişinin eğitilmesi.
• Uykuya geçişi ve devamı sağlayan, sirkadyen ritm üzerinde oynayan mekanizmaların anlatılması ve kullanılması.
• Uykusuzluktan kaynaklanan kaygının ele alınması.
• Gerekli durumlarda kısa süreli ilaç tedavisinin başlatılması gerekmektedir.

Uzm. Dr. Leyla Abdullayeva
Psikiyatri
Lokman Hekim Akay Hastanesi